به‌زودی از هر دو ایرانی، یک نفر سرطان خواهد گرفت

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی – به مناسبت آغاز هفته‌ی ملی مبارزه با سرطان، تصمیم گرفتیم با پژوهشگران واحد گفت‌وگویی با محور شناخت بیش‌تر این بیماری، اطلاع‌رسانی‌های لازم را انجام دهیم. این گفت‌وگو با دکتر فرشته رضایی و دکتر رقیه باقری هردو سالمندشناس، و دکتر نسیم امیر روان‌شناس است.

 روابط عمومی: برای شروع گفت‌وگو بفرمایید چه سرطان‌هایی در میان زنان و مردان ایرانی شایع‌تر است؟

دکتر باقری: بین مردان، سرطان‌های معده، پروستات، ریه، روده‌ی بزرگ و مثانه بسیار شایع هست؛ اما شایع‌ترین بین مردان ایرانی سرطان معده است. اما در بین زنان ایرانی، شایع‌ترین‌‌ها، سرطان پستان، معده، روده‌ی بزرگ، ریه و تیرویید هست، و از همه شایع‌تر، سرطان پستان. پیش‌بینی می‌شود، که سرطان‌های پروستات، کولورکتال و ریه در مردان در سال‌های بعد بیش‌تر رشد کند؛ و در زنان، هم‌چنان سرطان‌های پستان، تیروئید و کولورکتال آمار بیش‌تری داشته باشد.

روابط عمومی: بفرمایید چه عواملی برای رشد آمار سرطان شایع‌تر است؟

دکتر رضایی: مصرف دخانیات، ازجمله سیگار و قلیان، مسؤولیت 29درصد ابتلا به سرطان را در مردان و 4درصد در زنان ایرانی برعهده دارد. پس از آن مصرف مواد مخدر، خاصه تریاک، عامل سرطان‌زا در 7درصد مردان است. از دیگر عوامل سرطان‌زا می‌توان به اثر 10درصدی چاقی و کم‌تحرکی اشاره کرد. هم‌چنین رژیم غذایی ناسالم، مثل مصرف فست‌فود، نمک فراوان، گوشت قرمز فرآوری‌شده یا مصرف کم میوه و انواع سبزی احتمال ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد.

عفونت‌ها، ویروس‌ها، برخی باکتری‌ها، آلودگی هوا، اشعه ماورای بنفش هم از دیگر عوامل سرطان‌زاست.

روابط عمومی: آیا راه‌کاری برای مبارزه با سرطان وجود دارد که مردم بتوانند در زندگی شخصی خود با رعایت آن، این احتمال را کاهش دهند؟

دکتر باقری: بله. با تغییر سبک زندگی، برای مثال: ترک دخانیات، افزایش فعالیت بدنی، تغذیه‌ی سالم، احتمال ابتلا به سرطان کاهش می‌یابد.

روابط عمومی: چه پیشنهادهایی برای مسؤولان بهداشت و سلامت و سیاست‌گذاران این بخش‌ها دارید؟

دکتر رضایی: پیشنهاد می‌کنم سیاست‌گذاران با افزایش مالیات بر دخانیات و غذاهای ناسالم، ضمن اجرای کامل کنوانسیون کنترل دخانیات، به زیرساخت‌های ورزشی و فضای سبز نیز توجه کنند و آن‌ها را توسعه دهند. در کنار آن، برنامه‌هایی برای غربالگری رایگان سرطان‌های شایع، مانند: پستان، کولورکتال، دهانه‌ی رحم اجرایی شود.

دکتر باقری: واکسیناسیون رایگان HPV و هپاتیت B نیز بسیار کمک‌کننده است. من به آموزش عمومی و تشکیل گروه‌های آگاهی‌بخش هم بسیار اعتقاد دارم.

روابط عمومی: اگر بخواهید هشداری به تصمیم‌سازان جامعه بدهید، که برای کنترل سرطان به چه چیزهایی توجه کنند، چیست؟

دکتر باقری: بزرگ‌ترین معضل‌های پیش روی جامعه‌ی ایران، رشد مصرف قلیان در جوانان و به‌ویژه زنان، شیوع بالا و رو به افزایش مصرف تریاک، اپیدمی چاقی و کم‌تحرکی به‌ویژه در زنان، و افزایش آلاینده‌ها و آلودگی هوا در شهرهای بزرگ است، که برای آینده‌نگری باید به این نکته‌ها و راه‌های حل آن تمرکز شود.

روابط عمومی: درمورد بخش سلامت روان مبتلایان به سرطان چه باید کرد؟

دکتر امیر: شعار هفته‌ی آگاهی‌بخشی از سرطان امسال را «هیچ کس تنها نیست ...» انتخاب کرده‌اند. به نظر من، دلیل آن تأکید بر اهمیت حمایت اجتماعی و نقش آن در مسیر درمان و بهبودی‌ست. بیماران سرطانی به شبکه‌های حمایتی قوی در خانواده، دایره‌ی دوستان و گروه‌های هم‌دل نیاز دارند؛ تا نه‌تنها تاب‌آوری روانی قوی‌تری داشته باشند، بلکه بتوانند سیستم ایمنی بدن‌شان را تقویت کنند. یادمان باشد منظور ما از حمایت اجتماعی تنها مراقبت پزشکی نیست؛ بلکه گوش دادن بدون قضاوت، ادراک حس تنهایی و ترس بیمار و مشارکت در امیدواری  جمعی بسیار کمک کننده است. این همراهی عملی، پیامی قدرتمند  به بیمار منتقل می‌کند: «تو تنها نیستی! ما با تو هستیم.»

روابط عمومی: می‌توانید توضیح دهید وضعیت روحی یک بیمار سرطانی دچار چه آسیب‌هایی می‌شود؟

دکتر امیر: پس از تشخیص سرطان در بیمار، تنهایی و انزوا او را فرامی‌گیرد که به افزایش سطح استرس، اضطراب، حتی افسردگی منجر می‌شود و روند درمان را با معضل روبه‌رو می‌سازد. دربرابر ایجاد فضای امن روانی – اجتماعی، تقویت حس تعلق و برقراری ارتباطات معنادار می‌تواند امید به زندگی را در بیماران زنده نگه دارد.

درپایان این گفت‌وگو، پژوهشگران جدول «10 توصیه برای پیشگیری از سرطان پستان» را برای شناخت بیش‌تر توصیه‌های پزشکی در اختیار روابط عمومی جهاددانشگاهی علوم پزشکی شهیدبهشتی قرار دادند.